قرار گرفت . در آنجا ميانهء ابن خازم و اتراك آنجا محاربات بسيار واقع شد . امّا فتح ابن خازم را مىبود . تا آنكه تمامى ولايت مرو و حوالى آن را صاف گردانيد . * * * [ امر توابين ] و از جمله وقايع اين سال امر توّابين « 1 » است ، يعنى جماعتى از اهل كوفه كه به مراسلات و مكتوبات ايشان امام حسين ، عليه السّلام ، متوجّه كوفه شده بود و چون به آنجا رسيد آن جماعت از نصرت امام مفترض الطاعة متقاعد شده اعانت آن جناب نكردند ، بلكه اكثرى از ايشان در ظلّ رايت عمر سعد به كربلا رفته امام حسين و اهل بيت او ، عليهم السّلام ، را به قتل رسانيدند - چنانچه سابقا به تفصيل قلمى شد . القصّه ؛ اين جماعت بعد از چندگاه متنبّه شده انگشت حسرت به دندان گرفته بر خود نفرين مىكردند و مىگفتند : خسران دنيا و آخرت نصيب ما شد كه ما امام حسين ، عليه السّلام ، را طلب داشتيم و در روى او تيغ كشيديم تا از بيوفايى ما فرزند رسول اللّه با جمعى از اهل بيت و مواليان و شيعيان كشته شد . و رؤساى اين جماعت با ندامت پنج نفر بودند : سليمان بن صرد خزاعى ، مسيّب بن نجبة الفزارى ، عبد اللّه بن وال التميمى ، و رفاعة بن شداد بجلى . القصّه ؛ اين پنج نفر از معارف [ اصحاب ] امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، بودند و اين هر پنج كس بر طلب خون امام حسين ، عليه السّلام ، عزيمت مصمّم گردانيدند و جمعى كثير از شيعيان اهل بيت در اين باب با ايشان اتّفاق كردند و در خانهء سليمان بن صرد خزاعى جمع آمدند . پس مسيّب بن نجبه ، كه با عمر سعد در كربلا بود ، آغاز سخن كرد و گفت : خداى سبحانه و تعالى ما را به طول عمر در دنيا مبتلا گردانيد تا در انواع فتنه‌ها افتاديم و به امور ناشايسته مبتلا گشتيم . اكنون از اعمال قبيحهء خود نادم گشته مىخواهيم كه دست در دامن توبه و انابه زنيم ، شايد كه حقّ سبحانه و تعالى توبهء ما قبول كند . پس هركس از آن جماعت كه به كربلا رفته بود عذرى مىگفتند . بعد سليمان بن صرد گفت : اين عذرها از شما مسموع نيست و توبهء شما مقبول نى و حيلهء خلاصى شما از عذاب الهى و قهر نامتناهى جز آن نيست كه خويشتن را در معرض [ 126 ب ] تيغ آريد ، چنانچه بسيارى از بنى اسرائيل به حكم آيهء وافى هدايهء إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ، « 2 » خود را در معرض تيغ آورده يكديگر را به قتل رسانيدند . و حاصل معنى اين آيه آن است كه حقّ سبحانه و تعالى

--> ( 1 ) . براى اطّلاع از اخبار و كيفيت خروج توّابين ؛ - الكامل ، ج 4 ، ص 158 از متن عربى . ( 2 ) . بقره ، 54 .